Korzenie czarnej muzyki sięgają XIX wieku. W tym okresie w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej utrzymywało się jeszcze niewolnictwo. W szczególnie ciężkiej sytuacji znajdowali się mieszkańcy stanów południowych. Podczas gdy Północ dążyła do zniesienia niewolnictwa, na Południu nastawionym na handel bawełną kwitł wyzysk czarnoskórych pracowników przez zachłannych plantatorów. W tych trudnych chwilach ucieczką dla spracowanych ludzi była muzyka. Z czasem wśród robotników wykształcił się zwyczaj śpiewania podczas pracy smutnych pieśni zwanych „spirituals”, w których żalili się na swój ciężki los. Miały one ścisły związek z wiarą, żale najczęściej kierowane były do Boga. Robotnicy prosili w nich o siłę i wsparcie w tych ciężkich czasach. Jednocześnie stanowiły one deklarację wiary. Były one świadectwem zaufania, jakim obdarzano Boga. Pieśni te śpiewano także w trakcie nabożeństwa. Były to wykonania specyficzne. Po odśpiewaniu jednego fragmentu przez solistę, reszta odpowiadała mu chórem. Z tych właśnie pieśni spirituals narodziła się muzyka Gospel-jeden z najbardziej rozpoznawalnych dziś gatunków muzycznych. Do dziś zachowała ona swój sakralny charakter. Piosenki Gospel silnie związane są obrzędowością chrześcijańską. Najważniejszy w nich jest tekst, zawierając silny, emocjonalny przekaz. W niektórych amerykańskich (i nie tylko) kościołach stanowią one nieodłączny punkt każdego nabożeństwa. Zmieniły się tylko emocje towarzyszące śpiewowi. Gospel to dziś muzyka radości. Rozmodleni chórzyści śpiewają z uśmiechem na ustach, wielbiąc dobrego Boga i jego plan zbawienia -sama zresztą nazwa gospel pochodzi od słów god spell-dobra nowina. Śpiewowi często towarzyszy rytmiczne klaskanie w dłonie oraz taniec. Zdarza się, że do chórzystów przyłącza się cały kościół. Nabożeństwa z muzyką Gospel to pełne radości, widowiskowe przedstawienia, choć ich uczestnicy nie dbają o aplauz-swoim śpiewem niosą po prostu światu dobrą nowinę.

Teksty pieśni sakralnych czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych pełne są chrześcijańskiej żarliwości i wiary w moc Boga. Ważniejszy niż muzyka jest w nich tekst. Niektóre utwory muzyki Gospel stanowią osobiste świadectwo wiary. Chórzysta opowiada o swoim pierwszym spotkaniu z Jezusem. Najczęściej ma ono miejsce wtedy, gdy jednostka upada, znajduje się w tragicznej sytuacji bez wyjścia, prowadzi życie grzesznika i krzywdzi innych ludzi. Wtedy zjawia się Bóg, otwiera oczy na wiarę i ratuje od całkowitej zguby uciemiężonego człowieka. Tego typu piosenki Gospel mają podnosić na duchu współwyznawców, dawać nadzieję na lepsze jutro-każdy może zmienić swoje życie, jeśli tylko zaufa Bogu. Śpiewający Gospel są przekonani, że Bóg przemawia do ludzi nieustannie, trzeba tylko chcieć to zobaczyć. Pieśni Gospel roztaczają też wizję idealnego świata, w którym króluje miłość i braterstwo. Stanowią one wyznanie wiary w to, że nadejdą czasy bez głodu, strachu, kłamstwa. Człowiek poznaje ból i zło, ale to pomaga mu wzrastać. Dzięki złym doświadczeniom staje się silniejszy, umacnia się też jego wiara. Wykonawcy Gospel śpiewają  tym, że nadejdzie zbawienie, którego wszyscy oczekują. Nikt nie obawia się jednak dni ostatecznych, bo pokłada nadzieję w Bogu. Charakterystyczne jest to, jak silni w wierze czują się śpiewający Gospel. Najczęściej chyba padającym w piosenkach gospel słowem jest „dziękuję”. Chórzyści dziękują za Bożą miłość i opiekę. Równie często podkreślają też w swych piosenkach, że czują się bogaci wiarą oraz, niezależnie od sytuacji, wolni. Jest to nawiązanie do czasów niewolnictwa, kiedy to czarnoskórzy cierpieli upokorzenia i byli podlegli innym ludziom. Ważną rolę w muzyce Gospel stanowi Ewangelia. Teksty piosenek niekiedy są wersami zaczerpniętymi z tej księgi. Piosenki Gospel przepełnione są optymizmem i radością. Patrząc na doskonale bawiących się podczas śpiewu chórzystów, nie sposób ustać w miejscu i nie przyłączyć się do nich.

Chrześcijańskie pieśni czarnoskórych wykonawców cieszą się popularnością na całym świecie. Niesie ona pozytywny przekaz: wszystko będzie dobrze, każdy może zmienić swoje życie jeśli tylko tego pragnie, Bóg kocha ludzi i nie pozwoli im zginąć. Również w Polsce muzyka Gospel ma swoich zagorzałych wielbicieli. Powstają chóry oraz miejsca, w których można uczyć się takiej muzyki. Jednym z ośrodków muzyki gospel w Polsce jest Lublin, gdzie działa Lubelskie Stowarzyszenie Gospel. Jest ono organizatorem festiwalu „Wiosna Gospel”. Lublin Mass Choir to główny wykonawca piosenki gospel w czasie tego wydarzenia. Festiwal połączony jest z warsztatami wokalnymi dla chórów i solistów. Dużym zainteresowaniem cieszy się również w Polsce Silesia Gospel Festival, odbywający się w Rybniku. Są to przede wszystkim warsztaty tego gatunku muzyki. Mogą z nich skorzystać zarówno śpiewający zawodowo, jak i amatorzy. W Opolu organizowany jest z kolei Opole Gospel Festival, który gościł już uznanych na świecie wokalistów oraz chóry gospel. Warsztaty i festiwale gospel organizowane są także w północnej Polsce (Gdańsk, Szczecin) oraz innych częściach kraju. Często mają one miejsce w kościołach, co dzięki doskonałej akustyce i sakralnemu klimatowi dodaje zajęciom wymiar również duchowy. Coraz częściej organizowane są też na terenie całego kraju koncerty zagranicznych gwiazd muzyki gospel (np. The New Revelation Choir i inne). Do aktywnych grup wokalnych śpiewających gospel należy Kraków Gospel Choir, istniejący od ponad dziesięciu lat. Polskie chóry gospel zajmują się różnymi odmianami tej muzyki. W ich wykonaniu można usłyszeć zarówno gospel współczesny, tradycyjny, pieśni uwielbienia oraz pieśni typowo ludowe (negro spirituels). Śpiewający gospel w Polsce są równie zaangażowani w śpiew, co czarnoskórzy pionierzy gospel. Ich koncerty również emanują pozytywną energią i emitują do publiczności silny, religijny przekaz.

Muzyka sakralna również może mieć swoje gwiazdy. Muzyka Gospel to gatunek, który reprezentuje wielu wybitnych artystów. W Stanach Zjednoczonych jest nim bezsprzecznie Kirk Franklin. Płyty zawierające piosenki Gospel w jego wykonaniu rozchodzą się w Ameryce jak świeże bułeczki, a wydawane są w wielomilionowych nakładach. Franklin to nie tylko artysta, którego muzyka świetnie się sprzedaje. Jest bardzo ceniony w środowisku muzyków Gospel, jego koncerty są zawsze wielkim wydarzeniem. Jest postacią, która na żywo robi na słuchaczach ogromne wrażenie. Za króla muzyki Gospel ciągle jednak uznawany jest zmarły w 1991 roku James Cleveland. Popularność przyniosła mu piosenka „The love of god”. To on zrewolucjonizował gospel jako gatunek muzyczny, łącząc w swoim wykonaniu siłę przekazu i nastrojowość ballady. W latach 20. XX wieku popularne były też kwartety gospel. Do gwiazd występujących we czwórkę zalicza się The Dixie Hummingbirds czy Swan Silverstones. Do najbardziej znanych amerykańskich chórów działających współcześnie należy natomiast Harlem Gospel Choir, działający od 1986 roku. Założył go producent muzyczny Allen Bailey w rocznicę urodzin Martina Luthera Kinga. Pieśni tego chóru łączą w sobie głoszenie dobrej nowiny z duchowym przesłaniem pastora Baptystów. Chór koncertował już na całym świecie, prowadząc przy okazji działalność charytatywną. Nowojorczycy wstępowali wspólnie z takimi gwiazdami, jak Stevie Wonder, R. Kelly czy Diana Ross. Harlem Gospel Choir gościł także w Polsce. Również polscy artyści mieli okazję wystąpić u ich boku. Szczęściarzami okazali się Mietek Szcześniak, Natalia Kukulska i zespół Sistars. Chórzyści z Harlemu to pasjonaci, którzy zachwycają publiczność swoim talentem. Podczas ich występów trudno usiedzieć na miejscu. Słuchający włączają się więc do śpiewu, klaskania i tańca. Niepowtarzalna atmosfera ich koncertów na długo zostaje w pamięci słuchaczy.

Czym byłaby czarna muzyka chrześcijańska bez kobiet-solistek? Muzyka Gospel wykonywana była i jest przez wiele utalentowanych wokalistek. Jedną z nich jest Shirley Caesar. Piosenkarka urodziła się pod koniec lat 30. w Stanach Zjednoczonych. Muzyka zainteresowała ją bardzo wcześnie, nagrywać swoje utwory zaczęła już jako nastolatka. W wieku osiemnastu lat śpiewała w bardzo popularnej wówczas grupie gospelowej The Caravans. Tam zetknęła się z inną sławą muzyki gospel-Jamesem Clevelandem, nazywanym później królem gospel. Rozstawszy się z zespołem, rozpoczęła solową karierę. Jest autorką tekstów swoich piosenek. Za wykonywane piosenki Gospel zgarnęła przez dziesięciolecia wiele cennych nagród, w tym prestiżowej Grammy. Jest też laureatką wielu konkursów gospel. Miała okazję śpiewać z wieloma gwiazdami, między innymi Whitney Houston. Nagrała kilkadziesiąt albumów i wystąpiła w trzech musicalach. Przy okazji jest… pastorem. Jej głęboka wiara nie znajduje więc jedynie ujścia w chrześcijańskich tekstach piosenek. Jako pastor kościoła w Raleigh ewangelizuje nie tylko za pomocą śpiewu. Wierni są dumni, że prowadzi ich tak znana i utalentowana osoba. Do gwiazd kobiecego gospel należy też bez wątpienia Mahalia Jackson (ur. w 1911, zm. w 1972 r.). Ta czarnoskóra piosenkarka uznawana jest z królową muzyki gospel. Doskonale rozumiała ona głęboki przekaz i rodowód muzyki gospel, ponieważ jej przodkowie byli niewolnikami-zbieraczami bawełny. W uznaniu jej twórczości, uhonorowana została statuetką Grammy. Współpracowała z takimi sławami, jak Thomas Dorsey, Louis Armstrong czy Duke Ellington. Występowała na największych scenach świata, koncertując w różnych zakątkach świata. Znana jest z takich piosenek jak „You’ll never walk alone”, „How I got over”, „Amazing grace” czy „Down by the riverside” Do dziś ta charyzmatyczna czarnoskóra wokalistka stanowi inspirację dla wielu muzyków gospel.

Korzenie czarnej muzyki sięgają czasów niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych. Wówczas miała ona charakter żalów wylewanych Bogu przez religijnych robotników na plantacjach bawełny. Z pól trafiła do kościołów i stała się częścią nabożeństwa. Z czasem muzyka Gospel zmieniła swój charakter. Melancholia i smutek został wyparte przez radość życia i radość śpiewania. Piosenki Gospel opowiadają o ufności pokładanej w Bogu, o wierze w nadejście szczęśliwych czasów, o dniu, w którym wszyscy zostaną zbawieni. Śpiewacy Gospel głoszą dobrą nowinę (tak też tłumaczy się nazwę gospel), jednak obecnie wychodzą poza kościoły. Chętnie koncertują w plenerach, małych i dużych salach koncertowych, szkołach itp. Gospel rozwija się w różnych kierunkach. Jedni twórcy propagują awangardowe połączenia gospel z innymi gatunkami muzycznymi, inni skłaniają się ku formom bardziej konserwatywnym. Jedną z odmian gospel jest obecnie praise& worship, rodzaj muzyki typowo obrzędowej, która angażuje w prowadzenie nabożeństwa liderów-chórzystów. Czarna muzyka przenika również do muzyki popularnej, stając się powoli jednym z jej gatunków. Śpiewacy gospel coraz chętnie występują z piosenkarzami pop. Ci drudzy czerpią z czarnej muzyki inspirację dla swojej twórczości. W połączeniu z soulem czy R&B gospel daje interesującą mieszankę. Reprezentantami tego typu twórczości są głównie piosenkarze czarnoskórzy. Wspomnieć tu należy chociażby o Whitney Houston, w piosenkach której inspiracje muzyką chrześcijańską są bardzo widoczne. Wokalistka zaśpiewała też gospelową piosenkę „Jesus loves me” w filmie „Bodyguard”, w którym grała główną rolę, obok Kevina Costnera. W początkach kariery Michaela Jacksona również widoczne są wpływy gospel. Piosenkarki młodszego pokolenia inspirujące się gospel to Alicia Keys, nieżyjąca już Amy Winehouse czy Adele. Fascynacja muzyką gospel widoczna jest w twórczości artystów starszego pokolenia, jak na przykład Elvis Presley.

The Blind Boys of Alabama

Niezwykła grupa muzyków gospel powstała w 1939 roku w instytucie dla niewidomych Alabama Institute for the Negro Blind w Talladega w Alabamie. W tamtych czasach w USA panowała jeszcze segregacja rasowa i w ośrodku znajdowali się tylko Afroamerykanie.

Przez 40 lat swojego istnienia śpiewali wyłącznie utwory gospel, koncerty odbywały się w kościołach, salach koncertowych a nawet na stadionach.

Założycielami grupy są Clarence Fountain, Jimmy Carter, Johnny Fields, George Scott, Ollice Thomas, JT Hutton i Vel Bozman Traylor. Czterech z nich już nie żyje, lub nie występuje z powodu wieku, znaleźli jednak godnych następców.

W 1948 r. po raz pierwszy zapisali twórczość na krążku analogowym, był to przebój I Can See Everybody’s Mother But Mine.

Nie skorzystali z możliwości zostania popularnym zespołem muzyki pop, pozostając przy swoim powołaniu. W latach 60-tych XX wieku dołączyli do ruchu walczącego o równouprawnienie wszystkich obywateli USA, zwanego Ruchem Praw Obywatelskich, w którym występowali w imieniu Martina Luthera Kinga.

Punkt zwrotny w karierze zespołu nastąpił w 1983 r., kiedy zagrali jedną z głównych ról w wielokrotnie nagradzanym obrazie The Gospel at Colonus. W 1990 r. byli po raz pierwszy nominowani do nagrody Grammy, od tego czasu otrzymali pięć statuetek Grammy.

Ostatnio śpiewali dla prezydenta Baracka Obamy w Białym Domu. W odróżnieniu od innych muzyków gospel, chętnie występują z wykonawcami pop, przez lata zawarli liczne przyjaźnie z wieloma wybitnymi artystami. Pojawili się na albumach z Bonnie Raitt, Randy Travisem, k.d. lang, Lou Reedem, Peter Gabrielem, Charlie Musselwhite’em, Susan Tedeschi, Solomonem Burke, Marty Stuartem, Asleep At The Wheel i wieloma innymi.

Mieli także wpływ na pokolenia artystów gospel, soulu i rocka. Ich muzyka obecna jest także w filmach – utwór Way Down In a Hole napisany przez Toma Waitsa pojawił się w czołówce popularnego serialu kryminalnego Prawo ulicy.

Obecnie w skład zespołu wchodzą wokaliści i instrumentaliści: Jimmy Carter, Bishop Billy Powers, Ben Moore, Eric “Ricky” McKinnie, Joey Williams, Tracy Pierce, Peter Levin, Clarence Fountain (występujący kiedy pozwoli mu na to zdrowie).

W kwietniu 2011 r. rozpoczęli trasę po Australii obejmującą wschodnie i zachodnie wybrzeże oraz występ w gmachu opery w Sydney.

Chóry gospel

Aby spotkać chór gospel nie trzeba się udawać do USA. W naszym kraju też jest ich sporo, zapewne nie są one tak świetne jak te amerykańskie, ale faktem jest, że są i śpiewają gospel na żywo. Czasami zdarzają się też okazje by znane i rozpoznawalne chóry gospel zobaczyć na żywo. Zwykle ma to miejsce przy okazji koncertów lub festiwali gospel, a czasami także na imprezach związanych z muzyką chrześcijańską. Oczywiście nie są one tak powszechne, jak koncerty muzyki popularnej, ale jeśli tylko dobrze poszukamy, na pewno uda nam się coś znaleźć. Jeżeli jednak na aż takie poświęcenia nie mamy czasu, zawsze możemy się posiłkować słuchaniem dobrych płyt z muzyka gospel. A takich nie brakuje i w rodzimych sklepach muzycznych. Zresztą, w czasach królowania technologii, nawet zdobycie jedynego albumu niszowego chóru gospel nie stanowi najmniejszego problemu. Wystarczy tylko trochę się przyłożyć i poszukać w sieci źródła, a następnie taką płytę zamówić. Nawet, gdyby miała być przysłana z drugiego końca świata, to obecnie nie trzeba będzie czekać na nią zbyt długo.

Warsztaty gospel

Co roku w kilku większych miastach Polski dla wszystkich zainteresowanych nauczeniem się śpiewu gospel organizowane są warsztaty. Prowadza je specjaliści, którzy muzyka gospel zajmują się na co dzień. Podczas koncertów finałowych takich warsztatów można usłyszeć naprawdę niesamowity efekt. Udaje się mimo tego, że większość chętnych od śpiewania gospel to po prostu amatorzy. Wcale im to nie przeszkadza świetnie się bawić i przy tym angażować absolutnie w całości, z ciałem i duszą. Zapewne w tym tkwi źródło tak rewelacyjnych podsumowań warsztatów. Praktycznie każdy, kto się zdecyduje na wzięcie w nich udziału wychodzi zadowolony. Mało tego, najczęściej wraca przy następnej okazji. Zwykle miejsca na takie warsztaty są zarezerwowane na długa przed ich rozpoczęciem, a organizatorzy z przykrością zawiadamiają o zamknięciu listy. Dlatego jeśli mamy ochotę na warsztaty gospel to zadbajmy wcześniej o stosowną rezerwację. Naprawdę warto, bo przeżycia związane z takim zajęciami i nabyte umiejętności z pewnością wystarczą nam na długo.

Warsztaty gospel

Nieważne, czy studiujesz w Lyonie, czy masz trójkę dzieci w Wałbrzychu, czy właśnie wyjeżdżasz na roczne stypendium do Związku Radzieckiego – gospel jest dla Ciebie, jeśli tylko czujesz tę muzykę, jeśli tylko pieśni do Boga przemawiają również do Twojego serca i sprawiają, że masz ochotę śpiewać pod niebiosa krzycząc „O tak! On Panem jest!”. Jeśli tak właśnie jest, jeśli tak właśnie czujesz – nic prostszego, wystarczy, że dobrze poszukasz, a na pewno w swoim mieście (lub w innym, które nie jest aż tak daleko oddalone od twojego miejsca zamieszkania, ale jest wystarczająco duże), znajdziesz warsztaty ze śpiewu gospel. Gospel – unosi twoją duszę wysoko ponad chmury i ciężko myśleć, że może być inaczej, skoro całym pokoleniom w Ameryce Północnej wciąż daje radość i nikt nie przestaje śpiewać gospel. Muzyka ta ewoluuje jak każda inna, zmienia się i przekształca po to, żeby ludzie jeszcze piękniej mogli sławić Boga za wszystkie dobre czyny, które dla nas uczynił.

Popularność muzyki

Skąd się bierze niemalejąca, a wręcz z każdym dniem, z każdym miesiącem i z roku na rok rosnąca popularność muzyki gospel? Trudno jest to jednoznacznie określić, ale można mieć na ten temat kilka różnych od siebie teorii. Pierwszą z nich jest – gospel sławi Boga. Wielu jest ludzi wierzących w Boga, a nie ma ma lepszego sposobu na okazanie swoich uczuć jak tylko śpiewanie mu z całego serca, z głębi swojej duszy, z głębi serca tego, jak wielka jest miłość, którą do niego czują. Taki jest gospel! Kolejnym powodem popularności może być pozorna łatwość śpiewania w chórze. Cóż jest nam bowiem do tego potrzebne? Nie musimy mieć drogich instrumentów ani skomplikowanych wykresów. Pozornie jedynie potrzebujemy naszego głosu, który nam będzie w stanie zapewnić miejsce w którymś z rzędów chóru. No i jeszcze jedyne, czego potrzebujemy to chór gospel z nutami i z tekstami piosenek. Piosenki są z reguły bardzo proste, wpadające w ucho i mają dużo powtórzeń w sobie.

Zespoły gospel

Razem z rosnącą wciąż w postępie geometrycznym popularnością muzyki gospel, popularyzują się także zespoły, które wykonują tego rodzaju muzykę. Nie osiągną nigdy oczywiście popularności takiej, jak w Polsce chociażby Dorota „Doda” Rabczewska czy Britney Spears w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, ale są one coraz bardziej rozpoznawalne, coraz bardziej chętnie słuchane i coraz mocniej rozchwytywane na zbiorowe koncerty. Gospel potrafi rozruszać i rozbujać, a także wzruszyć do łez. Potrafi nas przeprowadzić od najskrajniejszych emocji poprzez wszystkie, które istnieją aż do tych zupełnie znajdujących się na przeciwnym biegunie. Gospel buja ludzi, buja nasze dusze i budzi je do prawdziwego tańca, a nie tylko do jakiegoś bujania się w rytm gitary basowej. Gospel sprawia, że budzimy się na nowo, na nowo otwieramy oczy i patrzymy na ten wspaniały świat, który Bóg nam ofiarował i cieszymy się z niego razem z Nim. Muzyka gospel ożywia naszą duszę i ciało sprawiając, że już nic nie musi nas ożywiać.

Festiwale gospel

W odpowiedzi na rosnącą popularność muzyki gospel wśród wielu osób, rodzi się pytanie – jak teraz dobrze wykorzystać niesłabnącą popularnośc tej muzyki wśród coraz większej ilości fanów? Otóż i na to znaleziono sposób – skoro znane nam są festiwale muzyki różnej – od country aż po muzykę w typie metal, heavy metal czy trash, to dlaczego niby nie można zrobić także koncertów czy festiwali z muzyką gospel w roli głównej? Jak pomyślano tak zrobiona – i teraz dzięki temu możemy się cieszyć wieloma festiwalami muzyki gospel również w naszym polskim kraju, na naszej polskiej ziemi. W Polsce takie imprezy odbywają się od kilku lat, tak samo, jak i od kilku lat trwa na dobre zainteresowanie gospelem. W naszym kraju znane są tak prestiżowe festiwale jak na przykład znany na całą Europę 7xGospel w Krakowie, czy chociażby Gospel Camp Meeting Osiek. Festiwale te cieszą się z roku na rok powiększającą się publicznością i tym, że zjawiają się na nich największe i najpopularniejsze chóry gospel z całej Europy.