Hymny ewangeliczne, u korzeni muzyki gospel II

Istotą wiary stało się przekonanie o dobroci Chrystusa, przeciwstawiona obrazowi Boga jako surowego sędziego. Wybaczenie grzechów było możliwe pod warunkiem szczerego, emocjonalnego przeżycia skruchy. Wiara w zbawienie poprzez zaufanie Chrystusowi, przekonanie że zbawienie przychodzi w postaci osobistego przeżycia rozgrzewającego serce i uniesienie wynikające z pewności odpuszczenia grzechów stały się podstawą ruchu ewangelicznego i jej hymodii.

Angielski ruch ewangeliczny z Wesleyem i metodystami odegrał dużą rolę w przeprowadzeniu uchwalenia przez parlament ustawy z 1807 r. znoszącej niewolnictwo w posiadłościach brytyjskich. Dała ona początek późniejszemu podziałowi na rolnicze, opierające się na pracy niewolników Południe oraz uprzemysłowioną, wolną Północ.

W XVIII w. w amerykańskich posiadłościach brytyjskich panowała istna mozaika wyznań. Do większych grup wyznaniowych można zaliczyć Kwakrów, Baptystów, kongregacjonistów i prezbiterian, jednak każda z nich wkrótce dzieliła się na kolejne. Ścierały się surowe poglądy Kalwina z zaczerpniętą wprost z Ewangelii wiarą w dobroć Chrystusa i jego miłosierdzie.

W 1743 r. John Cennick wydał swój najważniejszy zbiór hymnów z pieśniami antyfonalnymi, które dały początek ludowej muzyki religijnaj w Ameryce. Podstawowa formuła antyfony call-and-response była obecna tak w muzyce przywiezionej przez Brytyjczyków, jak i czarnych niewolników z Afryki Zachodniej. Dzięki temu że psalmy były często śpiewane antyfonalnie, były łatwe do przyjęcia przez ludność niewolniczą. W 1779 r. wydano równie porywające i żarliwe psalmy nawróconego handlarza “czarnym złotem” Johna Newtona. Ich główną zaletą była głęboka, emocjonalna uczuciowość, obrazowy, czasem dosadny język.

Psalmy Wattsa, Cennicka i Newtona stały się tradycyjnym kanonem dla Czarnych kościołów. Pomimo ogromnej ilości późniejszych spirituals i gospels, nadal były zaskakująco popularne. Dobrym przykładem jest Amazing Grace napisany przez Johna Newtona, dzisiaj znany i śpiewany na całym świecie nie tylko przez wykonawców muzyki gospel.

Kolejnym, bardzo płodnym okresem był koniec XVIII w., kiedy pojawiło się zjawisko Revival Camp Meetings – spotkań w obozach odrodzenia, zwyczaj nie znany na Starym Kontynencie. Impulsem stało się tzw. Wielkie Przebudzenie i związana z nim przemiana duchowa obejmująca również sposób patrzenia na wiarę i religię.

Muzyka gospel I

Pochodzący z języka staroangielskiego termin god spell oznacza dobrą nowinę, czyli ewangelię o zbawieniu w Chrystusie. Jako gatunek muzyczny łączy się ściśle z odmianą spiritual, spirituals pieśni ludowych tworzonych od końca XVIII wieku przez niewolników, schwytanych w Afryce i przewiezionych do Stanów Zjednoczonych. Czerpali oni zarówno z muzyki, jaka rozwinęła się na Czarnym Lądzie i którą przywieźli ze sobą oraz muzyki chrześcijańskiej, z jaką zetknęli się w miejscu swojej niewoli.

Początkowo czarna ludność odnosiła się do chrześcijaństwa nieufnie, jako religii ich oprawców. Dla nich był to rodzaj hipokryzji, ponieważ zachowanie plantatorów całkowicie przeczyło zasadom zawartym w Ewangelii. Po pewnym czasie zaczęły ich fascynować opowieści biblijne, jak uwięzienie Żydów w Egipcie i ich droga do wolności, w których widzieli podobieństwo do własnych losów.

Tworząc spirituals przelewali w nie swoją tęsknotę za wolnością, sprawiedliwością i poszanowaniem drugiego człowieka – tak ważnym w słowach głoszonych przez Chrystusa.

W 1864 r. oficjalnie zniesiono niewolnictwo, przed czarną ludnością pojawiły się teraz nowe problemy i zadania, a znaczenie dawnych pieśni zmalało. Zbyt boleśnie przypominały o dawnych, okrutnych czasach, o których chciano jak najszybciej zapomnieć.

Powróciły na początku XX wieku, kiedy rozpoczął się okres walki potomków niewolników, Afroamerykanów, o zapewnienie im należnego miejsca w społeczeństwie Amerykańskim. Starano się wykorzystać dawny gniew i żarliwość, które miały natchnąć chęcią do walki i sprzeciwianiu się segregacji rasowej.

Lata 1917-1935 nazywane są okresem Renesansu Harlemskiego, kiedy nastąpił ogromny rozkwit kultury afroamerykańskiej i świadomości pochodzenia. W okresie tym spirituals znów zyskały dawna popularność.

Osobowością tego okresu był Henry „Harry” Thacker Burleigh urodzony 2 grudnia 1866 r. Śpiewak operowy (baryton), ale przede wszystkim kompozytor. Dzięki otrzymanemu stypendium, uczył się w Narodowym Konserwatorium w Nowym Yorku. W 1893 r. został asystentem czeskiego kompozytora, Antoniego Dworzaka, którego zapoznał z gatunkiem spirituals. Jej wpływy są wyraźnie widoczne w 9 symfonii Dworzaka.

Burleigh zaczął publikować własne kompozycje w 1898 r., przygotował także kilka różnych wersji Deep River. W czasach kiedy spirituals były śpiewane tylko na kameralnych spotkaniach i w kościołach, aranżacje Burleigha sprawiły, że mogły przekroczyć progi sal koncertowych.